27-10-05

14. En dan nu...

Kunst. Kunst is een verschijning van Spijt. Aan elk kunstwerk hangt de treurnis om alle varianten die er niet mochten wezen. De schilder Gerhard Richter zei het al: “elk schilderij is het gevolg van een aantal ja/nee beslissingen, met een uiteindelijk ja als finaliteit.” Elk ja is ook een nee voor iets wat nooit zal worden. Hoe draaglijk is dit voor de artiest? Richters werk is in essentie het creëren en opnieuw vernietigen van een beeld. Want waarom het ene wel en het andere niet? Het volkomen aleatoire van zijn handeling is voor hem onduldbaar, en tegelijk onoverkomelijk. Daarom ook werkt hij in reeksen, in de hoop daarmee tenminste één aspect te vatten dat noodzakelijkerwijze verschijnen moést, los van zijn ja-neen beslissingen. Zeg daarom nooit zomaar dat een artiest zich herhaalt. In die ogenschijnlijke herhaling schuilt immers het unieke. Of althans de hoop dat unieke te tonen. En dus het wezenlijke. Alleen op die manier kan de kunstenaar zich verzoenen met het kunstwerk dat tegelijk IS en zoveel andere mogelijkheden niet heeft laten zijn.

19:46 Gepost door William | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

26-10-05

13. Monaden

Geen ijdeler spreuk dan “ken uzelf”. Wie zichzelf denkt te kennen is als iemand die gelooft dat het beeld dat-ie in de spiegel ziet het beeld is dat anderen van hem hebben. Dat de stem die hij hoort als hij praat, de stem is die anderen horen als hij praat. Helaas, het is niet eens bij benadering het beeld of de stem. Tot overmaat van ramp is de mens een ondeelbaar gesloten systeem. Niemand kan in je hersenpan kijken om er na te gaan hoe jij binnenin met jezelf leeft, overleeft. Een mens kent zichzelf nooit volledig, maar de wereld buiten weet op haar beurt nooit wat de mens denkt van zichzelf te weten. Niemand zal ooit horen hoe mijn stem in mijn eigen oren klinkt, hoe mijn spiegelbeeld zich op mijn eigen netvlies aftekent, wat ik mezelf influister om hier de juiste woorden te vinden, welke ondoorgrondelijke impulsen mijn reflexen activeren... De mens is bijgevolg noodzakelijk en fundamenteel eenzaam. Hij is een monade. Uit deze vreselijke vaststelling groeit de onblusbare behoefte tot communicatie, tot mede-delen, tot liefde... Het is telkens wanneer we in deze behoefte worden geremd of afgestopt dat de deur van spijt wijdopen gaat. Het “had ik maar” krijgt dan ook vaak de onderliggende teneur van “was ik er maar bij geweest”, “kon ik er maar aan deelnemen”, “kende men mij maar wat beter”, “begreep ik er maar iets meer van”, “volgende keer beter (naar mezelf) luisteren, uit mijn doppen kijken!”. Al die momenten waarop wij als monaden aan mekaar passeerden. Doof, stom en blind van nature. Voor de anderen maar ook, en in de eerste plaats, voor onszelf.

18:22 Gepost door William | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

22-10-05

12. Nijd

Spijt is zelfverwijt, geen zelfbeklag. Wie het heeft over de dingen zoals ze hadden kunnen zijn, roept kennelijk ergernis in de medemens op (zie sommige reacties op deze blog). En, laten we coulant zijn, zelfs al ging het nog over zelfbeklag, navelstaarderig gejeremieer, het is vreemd te moeten vaststellen dat het mensen tot nijdige opmerkingen brengt. Er is immers niet mis met zelfbeklag. We doen het allemaal, en veelvuldig. Het is wellicht de zelfherkenning die de wrevel wekt. Men ziet of hoort of leest nu eenmaal niet graag datgene wat men bij zichzelf zo vaak ontmoet. De sneer in de richting van de auteur lijkt mij dan ook als een boomerang in de nek van de afzender te belanden: wat je zegt ben je zelf! Het had veeleer een troost moeten zijn, nee, sterker nog, leedvermaak, Schadenfreude!: kijk die ongelukkige zwelgen in z’n eigen gal, daar heb ik tenminste geen last van. Maar dat is het nu juist: het treuren van de auteur over zijn lot is net wat menig lezer bij zichzelf terugvindt, en wie wil nu lezen over wat voor hem of haarzelf een bijna dagelijkse kwelling is. Ik zou het zelf ook niet doen. Daarom schrijf ik er liever over. Tot spijt van wie’t benijdt.

23:06 Gepost door William | Permalink | Commentaren (9) |  Facebook |

21-10-05

11. De cel die spijt heet

Kan men schuldig zijn aan iets wat men niét heeft gedaan? Wanneer je een mens in nood niet geholpen hebt, of niet voldoende maatregelen hebt getroffen om een ongeval te voorkomen, heet dat “schuldig verzuim”. Een vreselijk lot, want het komt als een donderslag bij heldere hemel en treft geenszins de doorwinterde crimineel. Nee het is de kraanman die even niet uitkeek, de passerende automobilist die toen net te gehaast was... levens vernietigd door een onherroepelijk moment.Maar bestaat er zoiets als een “schuldige ego-verzuim”? Je hebt het nagelaten jezelf uit de nood te helpen; je bent met open ogen in je eigen ongeluk gelopen, je deed het tegen beter weten in... Welk vonnis vel je in dat geval over jezelf? Is een jarenlange opsluiting in de cel die “spijt” heet voldoende, afdoende? Het zoeken naar boetedoening is een poging tot vervroegde vrijlating. Op voorhand tot mislukken gedoemd. Smeken om boete wekt geen deernis op. Zie: niemand die een deftige penitentie formuleren wilde. Spijt is als de “ball and chain” die je, eens een schim van jezelf, nog steeds meesleuren zal.

10:47 Gepost door William | Permalink | Commentaren (6) |  Facebook |

16-10-05

10. Absolutie

Is er dan niemand die zich geroepen voelt om deze boeteling zijn versterving voor te schrijven opdat hij alvast voor dat ene de absolutie mag ontvangen?

23:28 Gepost door William | Permalink | Commentaren (10) |  Facebook |

9. Gemist!

Het is de club waar je niet toe behoort, de alumnilijst waar jouw naam op ontbreekt, de happy few die niet weten wie je bent. Zij die er waren en jij niet. Het is het moment waarvoor geen replay bestaat, de oogwenk waarop je de essentie aan jou voorbij liet gaan, de kans die je liet schieten. Denk niet dat de portier het koord voor je loshaken zal, verwacht geen blijk van erkenning. Reken niet op een blik van herkenning. Je besloot er niet te zijn en dat is onherroepelijk. Ja het was afzien, ja het was een klus, ja het was niet evident, maar we hebben het toch maar geklaard en jij was er niet. De zijlijn, de afzijdige. De beste stuurlui aan wal? Laat ons niet lachen! We hebben oceanen bedwongen, wat is jouw verdienste intussen geweest? Proef de smaak van onze vervoering in het spuug dat langs je wangen loopt...

13:52 Gepost door William | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

15-10-05

8. Tragedie

Zwaar is de stilte wanneer het Koor zwijgt. In de tragedie kondigt dit het onheil aan, of de ontzetting...

23:31 Gepost door William | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |